← Wróć do archiwum

sobota, 17 października 2026

Jaka diagnoza Doktorze?

  1. 1

    72-letni mężczyzna zgłasza się do okulisty, ponieważ mimo dwukrotnej zmiany szkieł w ciągu ostatniego roku widzi coraz gorzej.

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Zostaw pole puste i kliknij, aby pominąć i zobaczyć kolejną podpowiedź.

Próba 1 z 6

Odpowiedź i wyjaśnienie

Diagnoza

Zaćma

Opis przypadku

  1. 72-letni mężczyzna zgłasza się do okulisty, ponieważ mimo dwukrotnej zmiany szkieł w ciągu ostatniego roku widzi coraz gorzej.
  2. Barwy wydają mu się wyblakłe, a nocą światła nadjeżdżających samochodów oślepiają go i otaczają rozmytymi światłami — przestał z tego powodu prowadzić po zmroku.
  3. Zwraca uwagę, że przez pewien czas mógł czytać gazetę bez okularów, co uznał za poprawę wzroku, choć widzenie na odległość dalej się pogarszało.
  4. Oko w badaniu jest niebolesne, rogówka przejrzysta, ciśnienie wewnątrzgałkowe prawidłowe, pole widzenia bez ubytków, a w teście z siatką Amslera linie pozostają proste i nieprzerwane.
  5. Pacjent przez całe życie pracował w gospodarstwie na otwartym powietrzu bez ochrony oczu, pali papierosy od młodości i przez kilka lat przyjmował glikokortykosteroidy z powodu astmy.
  6. W badaniu źrenica ma szarawobiały odcień, czerwony refleks dna oka jest zniesiony, a w lampie szczelinowej po poszerzeniu źrenicy widać rozlane zmętnienie ośrodka leżącego tuż za tęczówką.

Wyjaśnienie

Zaćma to postępujące zmętnienie soczewki oka, które utrudnia dopływ światła do siatkówki i pozostaje najczęstszą przyczyną odwracalnej utraty wzroku na świecie. Dominuje postać starcza, związana z naturalnymi procesami utleniania i agregacji białek soczewki, ale ryzyko zwiększają cukrzyca, palenie tytoniu, przewlekła ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe, leczenie glikokortykosteroidami, urazy oka i stany zapalne wnętrza gałki. Odrębnie traktuje się zaćmę wrodzoną — wykrywaną u noworodka po braku czerwonego refleksu — która wymaga pilnej operacji, bo nieleczona prowadzi do trwałego niedowidzenia.

Objawy narastają powoli, przez miesiące i lata: widzenie jakby przez mgłę lub zabrudzoną szybę, blaknięcie barw, pogorszenie ostrości wzroku mimo kolejnych zmian okularów oraz nasilone olśnienia przy jasnym świetle i aureole wokół świateł samochodów w nocy. Charakterystyczna dla postaci jądrowej jest przejściowa krótkowzroczność soczewkowa, określana jako „drugi wzrok” — chory na pewien czas zaczyna czytać bez okularów, podczas gdy widzenie dalekie dalej się pogarsza. Proces jest bezbolesny, oko pozostaje białe i spokojne, co odróżnia go od ostrych przyczyn pogorszenia widzenia.

W badaniu stwierdza się szarawobiały odblask w źrenicy i osłabienie lub zanik czerwonego refleksu, a rozpoznanie potwierdza ocena soczewki w lampie szczelinowej po poszerzeniu źrenicy. W różnicowaniu uwzględnia się zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, jaskrę, retinopatię cukrzycową i neuropatie nerwu wzrokowego — dlatego ocenia się pole widzenia, ciśnienie wewnątrzgałkowe i dno oka, a przy nieprzeziernych ośrodkach wykonuje USG gałki. Jedynym skutecznym leczeniem jest zabieg: fakoemulsyfikacja z wszczepieniem sztucznej soczewki, wykonywana wtedy, gdy pogorszenie widzenia zaczyna ograniczać codzienne funkcjonowanie. Nieoperowana, dojrzewająca zaćma może doprowadzić do ostrej jaskry wtórnej i zapalenia wnętrza gałki, a najczęstszym późnym powikłaniem samej operacji jest zmętnienie torebki tylnej, leczone ambulatoryjnie laserem.