← Wróć do archiwum

czwartek, 15 października 2026

Jaka diagnoza Doktorze?

  1. 1

    35-letnia kobieta zgłasza się do okulisty z powodu guzka w górnej powiece, który utrzymuje się od sześciu tygodni.

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Zostaw pole puste i kliknij, aby pominąć i zobaczyć kolejną podpowiedź.

Próba 1 z 6

Odpowiedź i wyjaśnienie

Diagnoza

Gradówka

Opis przypadku

  1. 35-letnia kobieta zgłasza się do okulisty z powodu guzka w górnej powiece, który utrzymuje się od sześciu tygodni.
  2. Na początku powieka była lekko obrzęknięta i tkliwa, po kilku dniach dolegliwości ustąpiły, ale zgrubienie pozostało i powoli się powiększa.
  3. W obrębie powieki wyczuwa się twardy, dobrze odgraniczony i przesuwalny guzek wielkości ziarna grochu, niebolesny przy ucisku, a skóra nad nim jest niezmieniona.
  4. Gałka oczna bez zmian, ostrość wzroku prawidłowa, nie ma wydzieliny ropnej, powiększonych węzłów przedusznych ani gorączki. Brzeg powieki pozostaje gładki i niezniekształcony.
  5. Po odwróceniu powieki na spojówce widoczne jest szarożółte uwypuklenie, ujścia drobnych gruczołów wzdłuż brzegu powiek są zaczopowane gęstą, woskową wydzieliną.
  6. W badaniu histopatologicznym wyciętej zmiany stwierdza się ziarniniakowe zapalenie z komórkami olbrzymimi otaczającymi puste przestrzenie po rozpuszczonych lipidach.

Wyjaśnienie

Gradówka to przewlekłe, ziarniniakowe zapalenie gruczołu tarczkowego powieki, zwanego gruczołem Meiboma, powstające po zaczopowaniu jego ujścia. Zalegająca wydzielina lipidowa przedostaje się do otaczającej tkanki i wywołuje odczyn typu ciała obcego, który z czasem organizuje się w twardy, otorbiony guzek. Sprzyjają jej przewlekłe zapalenie brzegów powiek, dysfunkcja gruczołów Meiboma, trądzik różowaty i łojotokowe zapalenie skóry, a u części chorych zmiany nawracają w różnych miejscach powiek.

Klinicznie jest to niebolesny, twardy i dobrze odgraniczony guzek w obrębie powieki, pokryty niezmienioną skórą, utrzymujący się tygodniami i powoli narastający; epizod początkowego obrzęku i tkliwości często poprzedza stabilną fazę bezobjawową. Odróżnia ją to od jęczmienia, który jest ostrym, bolesnym ropnym zapaleniem umiejscowionym przy brzegu powieki i ustępuje w ciągu kilku dni. Duże zmiany mogą uciskać rogówkę i wywoływać astygmatyzm z przejściowym pogorszeniem widzenia, a u dzieci utrzymująca się deformacja powieki bywa przyczyną niedowidzenia.

Rozpoznanie opiera się wyłącznie na badaniu klinicznym, z oceną spojówki tarczkowej po odwróceniu powieki i stanu brzegów powiek. Leczenie rozpoczyna się zachowawczo — ciepłe okłady, masaż powiek i higiena brzegów powiek — a przy braku ustąpienia stosuje się wstrzyknięcie glikokortykosteroidu do zmiany lub nacięcie z wyłyżeczkowaniem od strony spojówki. Czujności wymagają zmiany nawracające w tym samym miejscu, zniekształcające brzeg powieki lub przebiegające z utratą rzęs, zwłaszcza u osób starszych — mogą naśladować gradówkę, a w rzeczywistości być rakiem gruczołów łojowych, co nakazuje wycięcie zmiany i badanie histopatologiczne.