← Wróć do archiwum

środa, 14 października 2026

Jaka diagnoza Doktorze?

  1. 1

    20-letni mężczyzna zgłasza się do lekarza z powodu uczucia ciężaru i bólu w mosznie, nasilającego się pod koniec dnia.

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Zostaw pole puste i kliknij, aby pominąć i zobaczyć kolejną podpowiedź.

Próba 1 z 6

Odpowiedź i wyjaśnienie

Diagnoza

Żylaki powrózka nasiennego

Opis przypadku

  1. 20-letni mężczyzna zgłasza się do lekarza z powodu uczucia ciężaru i bólu w mosznie, nasilającego się pod koniec dnia.
  2. W wywiadzie podaje, że dolegliwości trwają od kilku miesięcy. Są gorsze po całym dniu pracy na stojąco i po treningu siłowym, a ustępują po położeniu się.
  3. Brak urazu, gorączki, dolegliwości podczas oddawania moczy czy wycieku z cewki moczowej.
  4. W badaniu w pozycji stojącej nad lewym jądrem wyczuwa się miękki, nietkliwy twór o nieregularnej powierzchni, który zapada się po położeniu pacjenta. Skóra moszny jest niezmieniona.
  5. Twór nie przepuszcza światła w badaniu prześwietleniem, najądrza i powrózki są niebolesne, a badanie ogólne moczu pozostaje prawidłowe.
  6. Przy napięciu brzucha w pozycji stojącej twór wyraźnie się powiększa i napina, lewe jądro jest zauważalnie mniejsze i bardziej miękkie od prawego.

Wyjaśnienie

Żylaki powrózka nasiennego to poszerzenie splotu wiciowatego — sieci żył odprowadzających krew z jądra — powstające wskutek niewydolności zastawek żylnych i wstecznego przepływu krwi. Dotyczą około 15% mężczyzn w populacji ogólnej, a wśród pacjentów diagnozowanych z powodu niepłodności nawet 40%. W zdecydowanej większości występują po stronie lewej, co wynika z odmiennych warunków anatomicznych: lewa żyła jądrowa uchodzi pod kątem prostym do żyły nerkowej, ma dłuższy przebieg i częściej niewydolne zastawki, a dodatkowo bywa uciskana między tętnicą krezkową górną a aortą.

Typowym objawem jest uczucie ciężaru i tępy ból w mosznie, narastający po długim staniu, wysiłku i pod koniec dnia, a ustępujący po położeniu się; wielu chorych pozostaje jednak bezobjawowych, a zmianę wykrywa się przypadkowo lub podczas diagnostyki niepłodności. W badaniu w pozycji stojącej wyczuwa się nad jądrem miękki splot poszerzonych naczyń, wyraźniejszy przy napięciu tłoczni brzusznej i zapadający się w pozycji leżącej; po stronie zajętej jądro bywa mniejsze i bardziej miękkie. Zastój żylny podnosi temperaturę w mosznie i nasila stres oksydacyjny, upośledzając spermatogenezę — stąd częste nieprawidłowości w badaniu nasienia, a u chłopców w okresie dojrzewania zahamowanie wzrostu jądra.

Rozpoznanie ustala się na podstawie badania przedmiotowego w pozycji stojącej i leżącej z próbą Valsalvy, a potwierdza USG z badaniem dopplerowskim, oceniającym średnicę naczyń, obecność wstecznego przepływu i objętość obu jąder; diagnostykę uzupełnia seminogram. Szczególnej czujności wymagają żylaki prawostronne, nagle powstałe lub nieznikające w pozycji leżącej — mogą świadczyć o ucisku żyły przez guz nerki lub zmianę w przestrzeni zaotrzewnowej i wymagają obrazowania jamy brzusznej. Postać bezobjawowa bez zaburzeń płodności zwykle wymaga jedynie obserwacji, natomiast przy przewlekłym bólu, nieprawidłowym nasieniu, niepłodności pary lub zahamowaniu wzrostu jądra u nastolatka wykonuje się zabieg — mikrochirurgiczne podkłucie żył, operację laparoskopową lub embolizację wewnątrznaczyniową.