← Wróć do archiwum

piątek, 9 października 2026

Jaka diagnoza Doktorze?

  1. 1

    68-letnia kobieta zgłasza się do lekarza na wizytę kontrolną tydzie po tym, jak przewróciła się w domu na równym podłożu i upadając na wyciągniętą rękę złamała nadgarstek.

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Zostaw pole puste i kliknij, aby pominąć i zobaczyć kolejną podpowiedź.

Próba 1 z 6

Odpowiedź i wyjaśnienie

Diagnoza

Osteoporoza

Opis przypadku

  1. 68-letnia kobieta zgłasza się do lekarza na wizytę kontrolną tydzie po tym, jak przewróciła się w domu na równym podłożu i upadając na wyciągniętą rękę złamała nadgarstek.
  2. Przy okazji wizyty wspomina, że od kilku miesięcy miewa tępe bóle pleców nasilające się przy dłuższym staniu i dźwiganiu, które tłumaczy sobie wiekiem i pracą w ogrodzie.
  3. Podczas badania lekarz zauważa, że pacjentka jest o pięć centymetrów niższa niż przy pomiarze sprzed ośmiu lat, ma zaznaczoną kifozę piersiową i tkliwość przy opukiwaniu wyrostków kolczystych.
  4. W wywiadzie ostatnią miesiączkę pacjentka pamięta w 45. roku życia bez terapii hormonalnej. Wieloletnie palenie papierosów i brak aktywności fizycznej.
  5. W zleconych badaniach stężenie wapnia, fosforanów i fosfatazy zasadowej są prawidłowe. Podobnie TSH, kreatynina, OB i proteinogram.
  6. RTG kręgosłupa uwidacznia sklinowacenie i zapadnięcie dwóch trzonów kręgów piersiowych, a densytometria metodą DXA wykazuje znacznie obniżoną gęstość mineralną kości.

Wyjaśnienie

Osteoporoza to uogólniona choroba szkieletu, w której dochodzi do utraty masy kostnej i zaburzenia mikroarchitektury tkanki kostnej, co zwiększa jej łamliwość i podatność na złamania. Postać pierwotna wiąże się przede wszystkim z niedoborem estrogenów po menopauzie oraz z procesem starzenia, postać wtórna — z leczeniem glikokortykosteroidami, nadczynnością tarczycy i przytarczyc, chorobami zapalnymi jelit, szpiczakiem czy przewlekłą chorobą nerek. Do czynników ryzyka należą wczesna menopauza, niska masa ciała, palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu, mała aktywność fizyczna, niedobór wapnia i witaminy D oraz złamanie biodra u rodzica.

Choroba przez lata przebiega bezobjawowo, a jej pierwszym przejawem bywa złamanie niskoenergetyczne — powstałe przy upadku z wysokości własnego ciała lub nawet bez urazu. Najczęściej dotyczy dalszego końca kości promieniowej, trzonów kręgów oraz bliższego końca kości udowej; złamania kręgów często pozostają nierozpoznane i ujawniają się dopiero jako przewlekły ból pleców, utrata wzrostu i narastająca kifoza piersiowa. Złamanie bliższego końca kości udowej jest następstwem najcięższym: wiąże się z istotną śmiertelnością w pierwszym roku i trwałą utratą samodzielności u znacznej części chorych.

Rozpoznanie ustala się na podstawie densytometrii metodą DXA, przyjmując wskaźnik T równy -2,5 lub niższy, albo na podstawie samego wystąpienia złamania niskoenergetycznego kręgu lub biodra, niezależnie od wyniku badania gęstości; ryzyko złamania szacuje się dodatkowo kalkulatorem FRAX. Badania biochemiczne — wapń, fosforany, fosfataza zasadowa, TSH, kreatynina, proteinogram i witamina D — służą przede wszystkim wykluczeniu przyczyn wtórnych i chorób naśladujących osteoporozę, takich jak osteomalacja, szpiczak plazmocytowy czy przerzuty nowotworowe. Postępowanie obejmuje suplementację wapnia i witaminy D, regularną aktywność fizyczną, zaprzestanie palenia i profilaktykę upadków oraz farmakoterapię — najczęściej bisfosfonianami, a przy wysokim ryzyku denosumabem lub lekami anabolicznymi.