Jaka diagnoza Doktorze?

Rak śluzowo-naskórkowy to najczęstszy pierwotny nowotwór złośliwy ślinianek, najczęściej rozwijający się w obrębie ślinianki przyusznej. Powstaje z komórek nabłonka przewodów wyprowadzających gruczołów ślinowych i, jak sama nazwa wskazuje, zbudowany jest z mieszaniny komórek śluzowych (produkujących śluz) i naskórkowatych (nabłonkowych). Nowotwór ten może mieć różny stopień złośliwości — od postaci nisko złośliwych, rosnących powoli i rokujących dobrze, po postaci wysoko złośliwe, o bardziej agresywnym przebiegu.

Typowym obrazem klinicznym jest powoli powiększający się, niebolesny guz w okolicy ślinianki przyusznej, który pacjent zauważa nierzadko dopiero po wielu miesiącach. W badaniu fizykalnym niepokój onkologiczny budzi guz twardy i słabo przesuwalny względem podłoża, w przeciwieństwie do miękkich i ruchomych zmian łagodnych. Istotnym sygnałem alarmowym jest też zajęcie nerwu twarzowego, objawiające się osłabieniem mięśni mimicznych po stronie guza — świadczy ono o naciekaniu okolicznych struktur przez proces złośliwy i wiąże się z gorszym rokowaniem.

Diagnostykę rozpoczyna się od badań obrazowych, takich jak USG i rezonans magnetyczny, które pozwalają ocenić wielkość i granice guza, a biopsja cienkoigłowa umożliwia wstępne rozpoznanie nowotworu złośliwego gruczołu ślinowego. Ostateczne potwierdzenie daje badanie histopatologiczne materiału pooperacyjnego, wykazujące charakterystyczną mieszaninę komórek śluzowych i naskórkowatych. Podstawą leczenia jest zabieg chirurgiczny (parotidektomia), często z zachowaniem lub, w zależności od zaawansowania, z poświęceniem nerwu twarzowego, a w postaciach wysoko złośliwych stosuje się dodatkowo radioterapię pooperacyjną.