Jaka diagnoza Doktorze?

Rzeżączkowe zapalenie spojówek noworodków to ostre, gwałtownie przebiegające zakażenie oka wywołane przez Neisseria gonorrhoeae, przenoszone na dziecko od matki podczas porodu drogami natury, zwykle gdy nieleczone zakażenie narządów płciowych matki nie zostało wykryte w ciąży. Objawy pojawiają się bardzo wcześnie, już w 2.–5. dobie życia, czyli szybciej niż w typowym zakażeniu chlamydiowym, co samo w sobie jest ważną wskazówką diagnostyczną. Choroba należy do najcięższych postaci zapalenia spojówek noworodków ze względu na ryzyko szybkiego uszkodzenia oka.

Typowym obrazem jest obustronny, gwałtowny i bardzo obfity ropny wyciek z oczu, któremu towarzyszą silnie obrzęknięte i napięte powieki, trudne do rozchylenia, oraz przekrwiona, obrzęknięta spojówka. Kluczowe jest badanie okulistyczne rogówki, ponieważ nieleczone zakażenie może w ciągu godzin doprowadzić do jej owrzodzenia, a nawet przebicia, co grozi trwałą utratą wzroku. Dlatego stan ten traktuje się jako pilny, niezależnie od tego, czy w chwili badania rogówka jest jeszcze przejrzysta.

Rozpoznanie potwierdza wymaz z wydzieliny worka spojówkowego, w którym badanie mikroskopowe i posiew wykazują charakterystyczne Gram-ujemne dwoinki wewnątrzkomórkowe. Ze względu na szybką dynamikę choroby leczenie ogólnoustrojowymi antybiotykami (zwykle cefalosporyną trzeciej generacji) wdraża się natychmiast, jeszcze przed uzyskaniem ostatecznego wyniku posiewu, uzupełniając je płukaniem oczu i miejscową antybiotykoterapią. Kluczowe znaczenie ma też profilaktyka — rutynowe podanie noworodkom kropli lub maści z antybiotykiem tuż po porodzie, które w wielu krajach jest standardem zapobiegania tej chorobie.