← Wróć do archiwum

niedziela, 20 września 2026

Jaka diagnoza Doktorze?

  1. 1

    68-letni mężczyzna zgłasza się na SOR, ponieważ wcześniej tego dnia na kilkanaście minut stracił władzę w prawej ręce i nie potrafił wypowiedzieć zdania.

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Zostaw pole puste i kliknij, aby pominąć i zobaczyć kolejną podpowiedź.

Próba 1 z 6

Odpowiedź i wyjaśnienie

Diagnoza

Przemijający atak niedokrwienny (TIA)

Opis przypadku

  1. 68-letni mężczyzna zgłasza się na SOR, ponieważ wcześniej tego dnia na kilkanaście minut stracił władzę w prawej ręce i nie potrafił wypowiedzieć zdania.
  2. Wskazuje, że osłabienie ręki i problem z mową pojawiły się nagle, bez innych dolegliwości, a wszystko ustąpiło samoistnie.
  3. W chwili badania nie stwierdza się żadnych ubytków neurologicznych — siła mięśniowa jest symetryczna, mowa płynna, ale osłuchowo słyszalny jest szmer nad tętnicą szyjną.
  4. Nie stwierdzono hipoglikemii. W wywiadzie nieregularnie leczone nadciśnienie tętnicze.
  5. W EKG zarejestrowano migotanie przedsionków, którego pacjent nie ma zabezpieczonego leczeniem, a USG dopplerowskie wykazuje istotne zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej przez blaszkę miażdżycową.
  6. TK i MR głowy nie uwidaczniają świeżego ogniska niedokrwiennego ani krwawienia, a badania laboratoryjne bez istotnych odchyleń.

Wyjaśnienie

Przemijający atak niedokrwienny (TIA) to przejściowy epizod ogniskowych objawów neurologicznych wywołany chwilowym niedokrwieniem mózgu, siatkówki lub rdzenia, który — w odróżnieniu od udaru — nie pozostawia trwałego uszkodzenia (zawału) tkanki. Objawy pojawiają się nagle i ustępują całkowicie, zwykle w ciągu kilkunastu minut do godziny. TIA ma ten sam mechanizm co udar niedokrwienny (najczęściej zator lub krytyczne zwężenie tętnicy), różni się jedynie odwracalnością — dlatego traktuje się go jako poważny sygnał ostrzegawczy zbliżającego się udaru, zwłaszcza w pierwszych dobach.

Objawy zależą od zajętego obszaru unaczynienia i są takie same jak w udarze: nagłe jednostronne osłabienie kończyn, opadnięcie kąta ust, zaburzenia mowy (afazja lub dyzartria), zaburzenia czucia, a przy zajęciu tętnicy siatkówki — przemijające jednooczne zaniewidzenie. Najczęstsze podłoże to miażdżyca (np. istotne zwężenie tętnicy szyjnej wewnętrznej, będące źródłem materiału zatorowego) oraz zatorowość sercopochodna, przede wszystkim w przebiegu migotania przedsionków. Sprzyjają mu typowe czynniki ryzyka naczyniowego: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, hiperlipidemia, palenie tytoniu i podeszły wiek.

Rozpoznanie jest kliniczne, ale wymaga pilnej diagnostyki, ponieważ celem jest zapobieżenie pełnoobjawowemu udarowi. Konieczne jest wykluczenie stanów naśladujących TIA (m.in. hipoglikemii) oraz wykonanie badań obrazowych mózgu (TK/MR — bez świeżego ogniska niedokrwiennego i bez krwawienia), oceny tętnic szyjnych (USG dopplerowskie), a także EKG i monitorowania rytmu w poszukiwaniu migotania przedsionków. Leczenie ukierunkowane jest na przyczynę i profilaktykę wtórną: leki przeciwpłytkowe w etiologii miażdżycowej, a leczenie przeciwkrzepliwe w zatorowości sercopochodnej (migotanie przedsionków), wraz z intensywną kontrolą czynników ryzyka (ciśnienie, statyna, cukrzyca, zaprzestanie palenia). W istotnym objawowym zwężeniu tętnicy szyjnej rozważa się zabieg udrożnienia (endarterektomię lub stentowanie).