← Wróć do archiwum

niedziela, 6 września 2026

Jaka diagnoza Doktorze?

  1. 1

    52-letni mężczyzna, czujący się ogólnie dobrze, zgłasza się na rutynowe badanie okresowe.

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Zostaw pole puste i kliknij, aby pominąć i zobaczyć kolejną podpowiedź.

Próba 1 z 6

Odpowiedź i wyjaśnienie

Diagnoza

Nadciśnienie tętnicze pierwotne (samoistne)

Opis przypadku

  1. 52-letni mężczyzna, czujący się ogólnie dobrze, zgłasza się na rutynowe badanie okresowe.
  2. Pomiary ciśnienia, również przy poprzednich wizytach, konsekwentnie wykazują wartości podwyższone. Pacjent ma nadwagę, prowadzi siedzący tryb życia, a nadciśnienie występuje w rodzinie.
  3. Poza sporadycznymi porannymi bólami głowy nie zgłasza dolegliwości; brak napadowych kołatań serca, zlewnych potów czy epizodów osłabienia.
  4. Badanie dna oka uwidacznia niewielkie zwężenie tętniczek siatkówki, a w EKG i echo serca widoczne są cechy przerostu lewej komory.
  5. Przeprowadzono badania stosunku reniny do aldosteronu, metoksykatecholaminy, funkcji tarczycy oraz obraz nerek i tętnic nerkowych – wszystko w normie.
  6. Całodobowy pomiar ciśnienia (ABPM) potwierdza utrwalone podwyższone wartości, mimo że szczegółowa diagnostyka nie wskazuje żadnej przyczyny.

Wyjaśnienie

Nadciśnienie tętnicze pierwotne (samoistne) to przewlekłe, utrwalone podwyższenie ciśnienia tętniczego, dla którego nie udaje się wskazać jednej, usuwalnej przyczyny. Odpowiada za zdecydowaną większość przypadków nadciśnienia. Ma podłoże wieloczynnikowe — genetyczno-środowiskowe — a sprzyjają mu otyłość, mała aktywność fizyczna, nadmierne spożycie soli i alkoholu, przewlekły stres oraz obciążenie rodzinne. Przez wiele lat przebiega bezobjawowo, dlatego bywa wykrywane przypadkowo lub dopiero na etapie powikłań.

Rozpoznanie stawia się na podstawie powtarzanych, prawidłowo wykonanych pomiarów ciśnienia (zwykle ≥140/90 mm Hg), a przydatny jest całodobowy pomiar (ABPM). Kluczowe jest odróżnienie nadciśnienia pierwotnego od wtórnego, dlatego przy podejrzeniu przyczyny wykonuje się badania w kierunku m.in. zaburzeń hormonalnych (stosunek aldosteronu do reniny, metoksykatecholaminy, funkcja tarczycy) oraz chorób nerek i tętnic nerkowych — ich prawidłowy wynik przemawia za postacią pierwotną. Długotrwałe nadciśnienie prowadzi do powikłań narządowych: przerostu lewej komory, zmian w naczyniach siatkówki, uszkodzenia nerek oraz zwiększonego ryzyka udaru i zawału.

Leczenie łączy trwałą modyfikację stylu życia (redukcja masy ciała, ograniczenie soli i alkoholu, aktywność fizyczna) z farmakoterapią, którą u większości chorych stosuje się przewlekle. Podstawowe grupy leków to inhibitory konwertazy angiotensyny lub sartany, antagoniści wapnia i diuretyki tiazydowe, często w skojarzeniu. Celem jest nie tylko obniżenie ciśnienia (u większości chorych poniżej 130/80 mm Hg, przy dobrej tolerancji), ale przede wszystkim zmniejszenie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych.