← Wróć do archiwum

czwartek, 3 września 2026

Jaka diagnoza Doktorze?

  1. 1

    28-letnia kobieta zgłasza się do lekarza z powodu zaburzeń miesiączkowania oraz wycieku z brodawek sutkowych.

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Zostaw pole puste i kliknij, aby pominąć i zobaczyć kolejną podpowiedź.

Próba 1 z 6

Odpowiedź i wyjaśnienie

Diagnoza

Gruczolak przysadki wydzielający prolaktynę (prolaktynoma)

Opis przypadku

  1. 28-letnia kobieta zgłasza się do lekarza z powodu zaburzeń miesiączkowania oraz wycieku z brodawek sutkowych.
  2. Od kilkunastu miesięcy bezskutecznie stara się z partnerem o dziecko. Wcześniejsze badania płodności nie wykryły anomalii.
  3. Dodatkowo miewa nawracające bóle głowy, a ostatnio pojawiły się wraz z nimi zaburzenia widzenia.
  4. Test ciążowy jest ujemny, a badanie pola widzenia ujawnia ubytki w skroniowych częściach pola widzenia obu oczu.
  5. Badania hormonalne wykazują znacznie podwyższone stężenie prolaktyny, przy obniżonych estrogenach i prawidłowej funkcji tarczycy.
  6. MRI głowy uwidacznia dobrze odgraniczoną, drobną zmianę w obrębie siodła tureckiego.

Wyjaśnienie

Prolaktynoma to najczęstszy hormonalnie czynny gruczolak przysadki, wywodzący się z komórek laktotropowych i autonomicznie wydzielający prolaktynę (PRL). Guzy dzieli się według wielkości na mikrogruczolaki (poniżej 10 mm) i makrogruczolaki. Nadmiar prolaktyny hamuje wydzielanie gonadoliberyny, prowadząc do hipogonadyzmu hiperprolaktynowego, a w rozpoznaniu ważne jest wykluczenie innych przyczyn hiperprolaktynemii (ciąża, niedoczynność tarczycy, niektóre leki).

U kobiet dominują zaburzenia miesiączkowania lub brak miesiączki, mlekotok oraz niepłodność, dlatego mikrogruczolaki bywają rozpoznawane wcześnie. U mężczyzn objawy (obniżone libido, zaburzenia wzwodu) często są bagatelizowane, przez co guz zwykle wykrywa się później, już jako makrogruczolak. Duży guz może uciskać sąsiednie struktury: bóle głowy oraz ubytki w skroniowych częściach pola widzenia obu oczu (niedowidzenie dwuskroniowe) wynikają z ucisku na skrzyżowanie wzrokowe. Badania hormonalne wykazują znacznie podwyższoną prolaktynę, a MRI uwidacznia zmianę w obrębie siodła tureckiego.

Rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym, podwyższonym stężeniu prolaktyny oraz badaniu MR przysadki. W leczeniu — inaczej niż w większości guzów — pierwszą linią jest farmakoterapia agonistami receptora dopaminowego (np. kabergolina, bromokryptyna), które skutecznie obniżają prolaktynę i zwykle zmniejszają guz, przywracając płodność. Leczenie operacyjne (przezklinowe) i radioterapię rezerwuje się dla przypadków opornych na leki, nietolerancji leczenia lub przy narastającym ucisku na drogi wzrokowe.