← Wróć do archiwum

środa, 2 września 2026

Jaka diagnoza Doktorze?

  1. 1

    50-letnia kobieta zgłasza się z powodu utrzymującej się od tygodni, obfitej, wodnistej biegunki.

  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6

Zostaw pole puste i kliknij, aby pominąć i zobaczyć kolejną podpowiedź.

Próba 1 z 6

Odpowiedź i wyjaśnienie

Diagnoza

Guz VIPoma

Opis przypadku

  1. 50-letnia kobieta zgłasza się z powodu utrzymującej się od tygodni, obfitej, wodnistej biegunki.
  2. Stolce są bardzo obfite i wodniste, prowadzą do odwodnienia i utraty masy ciała, a biegunka nie ustępuje mimo głodzenia i zażywania węgla aktywnego.
  3. Pacjentka skarży się na osłabienie i kurcze mięśni oraz zaczerwienienie twarzy.
  4. Badania wykazują hipokaliemię, kwasicę metaboliczną oraz brak kwasu solnego w soku żołądkowym.
  5. Stężenie wazoaktywnego peptydu jelitowego (VIP) w surowicy jest znacznie podwyższone.
  6. TK jamy brzusznej ujawnia masę w trzustce.

Wyjaśnienie

VIPoma to rzadki guz neuroendokrynny, najczęściej zlokalizowany w ogonie trzustki, wydzielający w nadmiarze wazoaktywny peptyd jelitowy (VIP). Może też wywodzić się z innych lokalizacji (nadnercza, przestrzeń zaotrzewnowa, śródpiersie), a u znacznej części chorych ma charakter złośliwy z tendencją do przerzutów. Nadmiar VIP pobudza wydzielanie wody i elektrolitów do światła jelita oraz hamuje wydzielanie kwasu solnego w żołądku.

Obraz kliniczny (zespół Vernera-Morrisona, tzw. cholera trzustkowa) zdominowany jest przez obfitą, wodnistą biegunkę sekrecyjną, która nie ustępuje mimo głodzenia — to cecha odróżniająca ją od biegunek osmotycznych. Prowadzi ona do odwodnienia, znacznej utraty potasu (hipokaliemia z osłabieniem, kurczami mięśni i zaburzeniami rytmu serca) oraz kwasicy metabolicznej wskutek utraty wodorowęglanów. Charakterystyczne są też brak kwasu solnego w soku żołądkowym (hipochlorhydria) i napadowe zaczerwienienie twarzy.

Rozpoznanie opiera się na stwierdzeniu znacznie podwyższonego stężenia VIP w surowicy przy typowych objawach oraz na lokalizacji guza w badaniach obrazowych (TK, MR, badania z wykorzystaniem receptorów somatostatynowych). Podstawą leczenia jest wyrównanie odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych oraz analogi somatostatyny (np. oktreotyd), które hamują wydzielanie VIP i łagodzą biegunkę. Leczeniem przyczynowym jest usunięcie guza; chemioterapia ma ograniczoną skuteczność i stosuje się ją głównie w chorobie zaawansowanej lub z przerzutami.